Elektronik sektörü 3 yıldır ciddi bir kriz içinde. Sektörde en kötü haber ise Profilo'dan geldi. 373 milyon YTL borcunu ödeyemeyen Profilo Telra, iflasının bir yıl süre ile ertelenmesi için finans kuruluşlarına müracaat yaptı.

Elektronik, Türkiye'nin stratejik sektörleri arasında saydığı bir sektör. 20 bine yakın insana iş imkânı sağlayan 3.2 milyar dolarlık ihracat getirisi olan sektör, yaklaşık üç yıldır ciddi bir kriz içinde. Bir dönem Avrupa'da her iki evden birine girmesiyle övünen Beko, Vestel ve Profilo Telra zor günler geçiriyor.
2005'te AB pazarında Türk üreticileri yüzde 60 pazar payına sahipken, bu oran şimdi yüzde 20'lere geriledi. İhracat miktarları düşüyor, firmalar zarar ediyor.
Sektörde en kötü haber de Profilo'dan geldi. Geçtiğimiz günlerde Avrupa'nın üçüncü büyük televizyon üreticisi Profilo Telra nakit sıkıntısı yaşadığını açıkladı. 373 milyon YTL borcunu ödeyemeyen Profilo Telra, iflasının bir yıl süre ile ertelenmesi için finans kuruluşlarına müracaat yaptı.
Grup olarak borcunu ödeyebilecek güçte olduğunu açıklayan Profilo, şimdi yanıt bekliyor. Profilo'nun içine düştüğü durum yönetimdeki ya da üretimdeki başarısızlıktan kaynaklanmıyor tabii ki. Türkiye tekstilden sonra bu önemli sektörünü de kaybetme tehlikesi yaşıyor.

Üretimde atak davranamadılar
Yılların hataları da bir kez daha ortaya çıkıyor. Bu hataların sahibi hem düşük kur, korunmasız iç pazar politikalarıyla sanayiciyi bezdiren hükümetler hem de birlikte hareket etmeyi başaramayan, gelişmeleri öngöremeyen şirketler. Dünyada tüplü televizyonların biterek LCD (likit kristal ekran) ve plazma TV'lerin yaygınlaşacağını gören üreticiler, bu televizyonların üretiminde elzem olan panel üretiminde ne yazık ki atak davranamadılar. İşbirliği yapamadılar. İlk akıllarına gelen fabrikaları kapatmak oldu.
Her şeyi devletten bekleme anlayışıyla 2.5 milyar dolarlık yatırımın hükümet tarafından yapılmasını beklediler.
Panel üreten Uzakdoğulu firmalar da yatırım ortamının kötü olması nedeniyle Doğu Avrupa ülkelerine kaçtı. Vestel Şirketler Grubu İcra Kurulu Başkanı Ömer Yüngül, dün Hürriyet gazetesine yaptığı açıklamada Türkiye'nin hâlâ LCD merkezi olabileceğini ve panel yatırımının mümkün olduğunu söylemiş.
Ne yazık ki bu geç kalmış bir öneri... Vestel Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Nazif Zorlu da Profilo Yönetim Kurulu Başkanı Jak Kamhi de bu trenin kaçtığını çok açık dille söylediler defalarca. "Bu sanayi çok tehlikelidir. Teknoloji değiştiği an gidiyor. 2-3 milyar dolar yatırım yapmanın anlamı yok" uyarısı da Jak Kamhi'ye ait.

LCD ile plazmanın sonu geliyor
İki patronun dediği de oluyor. Rekabet o noktalara ulaşmış ki Uzakdoğu'da teknolojinin yaratıcıları birleşiyor. The Wall Street gazetesinde önceki gün yer alan habere göre, Japon Sony'nin Güney Koreli Samsung, Sharp'ın ise Toshiba ile geçen hafta gittiği işbirliğinin ardından Hitachi, Canon ve Matsushita Electric salı günü LCD alanında işbirliğine gittiklerini açıkladı. Yakın işbirliğiyle birlikte 3 firmanın pazara düzenli LCD panel sunacağını söyleyen Hitachi Başkanı Kazuo Furukowa, "Gidilen işbirliği rekabetçiliğimizi artıracak" diyor.
Asıl önemli gelişme ise teknolojide yaşanıyor. LCD ve plazma teknolojisini geride bırakacak bir teknoloji hızla yaklaşıyor. Kâğıt kadar ince ekranlarla OLED teknolojisi geliyor. Sony bu konuda üretimi tamamlayan ilk firma oldu. Toshiba'nın da OLED ekranları 2009'da piyasaya sürülebileceği belirtiliyor.
Yeni teknolojiyle üretilen televizyonların da LDC ve Plazma TV'lerin pabucunu kısa bir süre sonra dama atması sürpriz değil artık.
Yapılacak bir şey yok mu? Elbette var. Türkiye'de de artık şirketler birleşmeyi ya da birlikte hareket etmeyi öğrenmek zorunda. Teknoloji üreten firmalarla ortaklıkları denemek, bu firmaları Türkiye'ye çekecek cazip koşulları yaratmak yapılabileceklerden sadece birkaçı.
Elektronik Türkiye'nin stratejik sektörüyse bir stratejiye de ihtiyacı var. Sektör bugünlerde Sanayi Bakanı Zafer Çağlayan'dan bunların tartışılacağı bir davet bekliyor.

Bankalar artık güneşli havada şemsiye tutuyor

Profilo Telra'nın CEO'su Göksen Körezlioğlu, iflas erteleme taleplerinin değerlendirme aşamasında olduğunu, yabancı finans kuruluşlarının da Noel nedeniyle henüz yanıt vermediğini söylüyor.
Körezlioğlu'na göre elektronik sektörünün yaşadığı krizin en önemli nedenlerinden biri panel üretimi olmadan düz ekran televizyon üretimi için yapılan ciddi yatırımlar. Türk elektronik sektörünün LCD ve plazma teknolojisiyle üretim yapabildiğini ancak panel üretimini Türkiye'ye çekememenin sıkıntısını yaşadığını söyleyen Körezlioğlu, bu konuda üretici şirketlerin birlikte hareket edememesini ciddi bir eksiklik olarak niteliyor.
Uzakdoğu'da firmaların birleşebildiğini Türkiye'de ise birlikte hareket edilemediğini söyleyen Körezlioğlu, "Bu sorun her sektörde geçerli" diyor.
Bundan sonra Türk firmalarının birbiriyle rekabet edeceği dönemin çoktan geçtiğini ve "akıl birliği" yapılması gerektiğini söyleyen Körezlioğlu, uygulanan politikaların da her sektörde sanayiyi zor durumda bıraktığına dikkat çekiyor: "Türkiye uyguladığı politikalardan oluşan negatif gelişmelere çözüm aramıyor. Gümrük Birliği'ne ilişkin maddeleri çalıştırmıyor. Sanayisini koruyacak hiçbir adım atmıyor. Kore'de bugün televizyon ithalatı yasak. Yasaklayamadın gümrük vergileri uygula."

Tehlikelerde esneklik yok
Bankacılık yasalarının da çok rijit hale getirildiğini anlatan Körezlioğlu, "Öyle bir düzenleme yapıldı ki bankalar artık sadece güneşli havada şemsiye tutuyor. Tehlikelerde esneklik yok" diyor.
Körezlioğlu, Profilo'nun bu süreçten rahatlıkla çıkacağına inanıyor ve şöyle devam ediyor: "Grubumuzun imkânları bunu ödeme gücüne sahip. Sadece zamana ihtiyacımız var."

Yazıyı Profilo'nun kurucusu Jak Kamhi bir sohbetimizde söylediği sözlerle bitirelim: "Yabancı bir dostum vardı. Türk sanayiini Hacıyatmaz'a benzetirdi. Bütün mesele Türk sanayiine hakkı olduğu korumanın verilmesidir. Araştırma ve geliştirmeye destek verilmelidir."